Διερμηνείς χειλεοανάγνωσης (lipspeakers)

Διερμηνείς χειλεοανάγνωσης

Διερμηνέας χειλεοανάγνωσης (lipspeaker)

Η διερμηνεία χειλεοανάγνωσης (lipspeaking) συγκαταλέγεται στις μεθόδους επικοινωνίας μεταξύ ακουόντων και κωφών ή βαρήκοων ατόμων και εξασφαλίζει ισότιμες ευκαιρίες πρόσβασης στην ενημέρωση για κάθε πληθυσμιακή ομάδα. Ο διερμηνέας χειλεοανάγνωσης (lipspeaker) είναι ακούων επαγγελματίας που έχει εκπαιδευθεί κατάλληλα ώστε να μπορεί να διαβάζει τα χείλη του ομιλητή, αναπαράγοντας με ακρίβεια όχι μόνο τη μορφή των λέξεων αλλά και τον φυσικό ρυθμό και τον τόνο ομιλίας του.

Πολλές φορές, ο διερμηνέας χειλεοανάγνωσης καταφεύγει στη χρήση χειρονομιών και εκφράσεων προσώπου, προκειμένου να διευκολύνει τους χειλεοαναγνώστες να κατανοήσουν καλύτερα το νόημα όσων διατυπώνονται προφορικά. Φροντίζει, μάλιστα, να υποδεικνύει διακριτικά το άτομο που κάθε φορά παίρνει τον λόγο. Κάποιοι διερμηνείς χειλεοανάγνωσης γνωρίζουν τη νοηματική γλώσσα και, συνεπώς, μπορούν – εάν το επιθυμήσει ο χειλεοαναγνώστης – να χρησιμοποιήσουν τις δεξιότητες αυτές κατά τη διάρκεια της διερμηνείας. Τα άτομα με υπολειμματική ακοή – δηλαδή όσα μπορούν να ακούν ορισμένους ήχους στις χαμηλές συχνότητες – έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν από τον διερμηνέα χειλεοανάγνωσης να χρησιμοποιήσει και τη φωνή του με ευκρινή και σαφή τρόπο. Αν απαιτηθεί, ο διερμηνέας χειλεοανάγνωσης επαναλαμβάνει τα λόγια του κωφού ή βαρήκοου ατόμου.
Οι τομείς στους οποίους δραστηριοποιούνται οι διερμηνείς χειλεοανάγνωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι ποικίλοι, όπως εκπαιδευτικά σεμινάρια, συνέδρια, δίκες, επαγγελματικές συναντήσεις, νοσοκομεία, τηλεφωνικές συνδιαλέξεις, ξεναγήσεις, εξετάσεις κ.τ.λ. Ωστόσο, και στην Ελλάδα γίνονται κάποιες δειλές προσπάθειες αξιοποίησης τέτοιων επαγγελματιών. Για παράδειγμα, το Βρετανικό Συμβούλιο παρέχει στα άτομα με σοβαρά προβλήματα ακοής τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τις υπηρεσίες ενός διερμηνέα χειλεοανάγνωσης, για να συμμετάσχουν σε προφορικές εξετάσεις πιστοποίησης γλωσσομάθειας. Για το σκοπό αυτό, ο ενδιαφερόμενος καταθέτει στο Βρετανικό Συμβούλιο ακουόγραμμα καθώς και ιατρική γνωμάτευση από δημόσιο νοσοκομείο.
Σήμερα, υπάρχουν τρία επίπεδα κατάρτισης για τους διερμηνείς χειλεοανάγνωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όπως είναι αυτονόητο, ένας διερμηνέας χειλεοανάγνωσης που έχει φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο εξειδίκευσης μπορεί να ανταποκριθεί με επιτυχία σε απαιτητικές περιπτώσεις στις οποίες ο ομιλητής εκφράζεται με ταχύτητα χρησιμοποιώντας σύνθετες, τεχνικές εκφράσεις. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα εκπαιδευτικά σεμινάρια για διερμηνείς χειλεοανάγνωσης, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν ηλεκτρονικά με τον Επαγγελματικό Σύλλογο Διερμηνέων Χειλεοανάγνωσης του Ηνωμένου Βασιλείου (enquiries@lipspeaking.co.uk).

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ
• Για διερμηνείες χειλεοανάγνωσης διάρκειας μεγαλύτερης των δύο ωρών θα απαιτηθούν δύο επαγγελματίες.
• Ο διερμηνέας χειλεοανάγνωσης είναι εχέμυθος και απολύτως ουδέτερος.
• Τηρεί τις αρχές του κώδικα επαγγελματικής δεοντολογίας.
• Ο ομιλητής θα πρέπει να μιλά αργά και καθαρά, προκειμένου ο διερμηνέας χειλεοανάγνωσης να μπορέσει να μεταφέρει με ακρίβεια όσα ακούει.
• Ο κωφός ή βαρήκοος επιλέγει τη θέση στην οποία θα κάτσει και γνωστοποιεί στον διερμηνέα χειλεοανάγνωσης πιθανές ιδιαίτερες απαιτήσεις του. Ο πάσχων θα πρέπει να φροντίσει να προσέλθει έγκαιρα στην εκδήλωση κατά την οποία θα χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες του ειδικού αυτού. Η έγκαιρη προσέλευσή του θα συμβάλει στην εξοικείωσή του με τον διερμηνέα χειλεοανάγνωσης και το αντίστροφο.
• Ο διερμηνέας χειλεοανάγνωσης δεν εκπροσωπεί τον πάσχοντα. Συνεπώς, δεν θέτει ερωτήσεις για λογαριασμό του. Αν ο κωφός ή βαρήκοος δεν κατανοεί κάτι, θα πρέπει να ζητήσει ο ίδιος από τον ομιλητή να επαναλάβει ή αναδιατυπώσει τα λόγια του.
• Η έναρξη συνεργασίας μεταξύ του κωφού ή βαρήκοου ατόμου και του διερμηνέα χειλεοανάγνωσης θα πρέπει να συμφωνηθεί εγκαίρως, κατά προτίμηση αρκετές εβδομάδες πριν την εκδήλωση κατά την οποία ο πάσχων θα χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες του.
• Η σωστή επιλογή διερμηνέα χειλεοανάγνωσης είναι καθοριστικής σημασίας και σχετίζεται με το είδος της εκδήλωσης στην οποία θα απασχοληθεί ο εν λόγω επαγγελματίας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, υπάρχει ο Επαγγελματικός Σύλλογος Διερμηνέων Χειλεοανάγνωσης (Association of Lipspeakers, http://lipspeaking.co.uk), ο οποίος παρέχει ενημέρωση για κάθε σχετικό θέμα και, μεταξύ άλλων, βοηθά τους ενδιαφερόμενους στην εύρεση πιστοποιημένου διερμηνέα χειλεοανάγνωσης. Ας σημειωθεί ότι οι πιστοποιημένοι διερμηνείς χειλεοανάγνωσης φέρουν κι ανάλογο διακριτικό τίτλο.
• Ο κωφός ή βαρήκοος θα πρέπει να ενημερώσει τον διερμηνέα χειλεοανάγνωσης για το περιεχόμενο, τη διάρκεια και τον τόπο της εκδήλωσης στην οποία θα απασχοληθεί, προκειμένου αυτός να προετοιμαστεί κατάλληλα. Η παροχή σχετικού ενημερωτικού υλικού τουλάχιστον μία εβδομάδα νωρίτερα είναι πολύ σημαντική.
• Η θέση του διερμηνέα χειλεοανάγνωσης παίζει μεγάλο ρόλο. Πιο συγκεκριμένα, ο ειδικός αυτός θα πρέπει να κάθεται σε σημείο στο οποίο υπάρχει πολύ φως, όχι, όμως, μπροστά από παράθυρο, καθώς αυτό δεν βοηθά στον φωτισμό του προσώπου του. Το φόντο θα πρέπει να είναι ήρεμο και εύκολα αντιληπτό. Κρίνεται σκόπιμο να αποφεύγονται τα ζωηρά χρώματα και οτιδήποτε μπορεί να κουράσει το μάτι ή αποσπάσει την προσοχή των κωφών ή βαρήκοων ατόμων. Η ιδανική θέση του διερμηνέα χειλεοανάγνωσης εξαρτάται από το είδος της εκδήλωσης στην οποία απασχολείται. Με άλλα λόγια, αν πρόκειται για συνέντευξη για θέση εργασίας, ο διερμηνέας χειλεοανάγνωσης θα πρέπει να κάθεται δίπλα στον συνεντευξιαστή, απέναντι από τον συνεντευξιαζόμενο. Σε συνάντηση στρογγυλής τραπέζης, ο διερμηνέας βρίσκεται σε σημείο που εξασφαλίζει οπτική επαφή με κάθε κωφό ή βαρήκοο. Στις διασκέψεις, ο διερμηνέας στέκεται δίπλα από τον ομιλητή, φροντίζοντας να μην εμποδίζει με την παρουσία του τυχόν οπτικοακουστικά μέσα που χρησιμοποιούνται.
• Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, είναι απαραίτητο να παρασχεθεί στους κωφούς ή βαρήκοους επαρκής χρόνος ώστε να μπορέσουν να διαβάσουν τα χείλη του διερμηνέα και να αντιληφθούν τα οπτικοακουστικά μέσα που θα χρησιμοποιηθούν.
• Δεν πρέπει να μιλάνε ταυτόχρονα πολλά άτομα, καθώς αυτό δεν διευκολύνει το έργο του διερμηνέα χειλεοανάγνωσης.
• Επιβάλλεται να έχουν προβλεφθεί διαλείμματα για κάθε εκδήλωση στην οποία απασχολείται ο διερμηνέας χειλεοανάγνωσης. Με αυτόν τον τρόπο, αυξάνεται η αποδοτικότητα του διερμηνέα και δίνεται η ευκαιρία στα άτομα με προβλήματα ακοής να ξεκουραστούν για λίγο, καθώς είναι πολύ κουραστικό να παρακολουθούν συνεχώς τον διερμηνέα.
• Είναι πιθανόν να κληθεί ο κωφός ή βαρήκοος να καταβάλει κάποιο χρηματικό ποσό, σε περίπτωση που θελήσει να μην κάνει χρήση των υπηρεσιών ενός διερμηνέα χειλεοανάγνωσης και δεν τον ειδοποιήσει εγκαίρως σχετικά με αυτή την απόφασή του. Φυσικά, το αντίτιμο για τις παρεχόμενες υπηρεσίες θα πρέπει να έχει συμφωνηθεί από την αρχή. Επίσης, θεωρείται αυτονόητο ότι η συμφωνία για τη συνεργασία των δύο πλευρών είναι πάντα γραπτή. Οι προφορικοί διακανονισμοί δεν θεωρούνται έγκυροι.

Πηγές πληροφοριών:
http://moodle.citylit.ac.uk/pluginfile.php/71871/mod_resource/content/0/...
http://www.language-empire.com/ddi04.php
www.lipspeaker.co.uk/lipspeaking
www.lipspeaking.co.uk
http://moodle.citylit.ac.uk/pluginfile.php/71939/mod_resource/content/0/...

Διαμόρφωση και μετάφραση υλικού: Μαρία Ρίγλη, μεταφράστρια