Λογοθεραπεία

Λογοθεραπεία

Ανάπτυξη της δεξιότητας του λόγου: Το κλειδί για την ένταξη των ατόμων με σοβαρά προβλήματα ακοής

Αναμφισβήτητα, κάθε γονιός κάνει όνειρα για το παιδί του. Τα όνειρα, όμως, αυτά συνθλίβονται, όταν διαγιγνώσκεται απώλεια ακοής. Το αρχικό σοκ που βιώνει ο γονιός ακούγοντας κάτι τέτοιο δίνει τη θέση του σε άλλα συναισθήματα, όπως θλίψη, σύγχυση και απόγνωση. Η ανατροφή ενός παιδιού με σοβαρά προβλήματα ακοής δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ωστόσο, τα πράγματα γίνονται πιο εύκολα για τους γονείς που θα θελήσουν να δώσουν στα παιδιά τους την ευκαιρία ανάπτυξης δεξιοτήτων ακοής και ομιλίας. Αρκεί να υπάρξει η κατάλληλη παρέμβαση.

Τα κωφά παιδιά μπορούν να μάθουν να ακούν και να μιλούν
Όλο και περισσότεροι γονείς γυρνούν την πλάτη στη νοηματική γλώσσα και επιλέγουν να μάθουν στα παιδιά τους να επικοινωνούν μέσω του λόγου. Πρόκειται για καθοριστική απόφαση.
Η εκπαίδευση που λαμβάνει κανείς κατά την παιδική του ηλικία είναι πολύ σημαντική. Μάλιστα, η έννοια της κρίσιμης περιόδου ανάπτυξης, κατά τη διάρκεια της οποίας το κεντρικό νευρικό σύστημα παρουσιάζει τη μέγιστη πλαστικότητα, είναι μείζον ζήτημα σε οποιαδήποτε συζήτηση για την εκπαίδευση των κωφών ή βαρήκοων ατόμων. Θα πρέπει, λοιπόν, να μεγιστοποιηθεί η γλωσσική ανάπτυξη ή η χρήση της υπολειμματικής ακοής μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Οι παιδαγωγοί θεωρούν ότι τα παιδιά αρχίζουν να ανακαλύπτουν την ανάγνωση, τη γραφή και την αριθμητική μεταξύ 4-6 ετών. Τα παιδιά με απώλεια ακοής που διαγιγνώσκεται πριν τους έξι μήνες ζωής και αντιμετωπίζεται άμεσα έχουν μεγαλύτερη γλωσσική εξέλιξη, καλύτερο δεκτικό και εκφραστικό λεξιλόγιο και υψηλότερες συναισθηματικές πτυχές ανάπτυξης από τα νήπια που διαγιγνώσκονται αργότερα. Αντίθετα, δεν σημειώνεται καμιά σημαντική διαφορά στον γλωσσικό τομέα σε σχέση με τη στιγμή της διάγνωσης για τα παιδιά που διαγιγνώσκονται μετά τους έξι μήνες. Αυτό υποδηλώνει ότι η γλωσσική διέγερση μέσα στους πρώτους έξι μήνες ζωής είναι κρίσιμη από νευρολογική άποψη. Επομένως, πρέπει να ενθαρρύνεται η χρήση της υπολειμματικής ακοής, ώστε τα παιδιά αυτά να φθάσουν στο μέγιστο των επικοινωνιακών δυνατοτήτων τους. Σήμερα, χάρη στην πρόοδο της τεχνολογίας, είναι εφικτή η ανάπτυξη της ακοής και της ομιλίας για τα παιδιά που έχουν υπολειμματική ακοή και χρησιμοποιούν ακουστικά βαρηκοΐας ή κοχλιακά εμφυτεύματα. Η καλλιέργεια αυτών των δεξιοτήτων, που γίνεται σταδιακά τρόπος ζωής όχι μόνο για τα ίδια τα παιδιά αλλά και για την οικογένειά τους, συμβάλλει αποφασιστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας αυτών των παιδιών και καθορίζει το μέλλον τους.

Μέθοδοι και οφέλη ανάπτυξης προφορικού λόγου
Είναι πάρα πολύ σημαντικό να έρθει το παιδί σε επαφή με τον λόγο όσο γίνεται νωρίτερα. Με αυτόν τον τρόπο, θα αναπτύξει ευκολότερα τις επικοινωνιακές και ακουστικές δεξιότητές του μέσω της φυσικής επικοινωνίας. Δεν πρόκειται για εύκολη διαδικασία. Απαιτείται υπομονή, επιμονή και κόπος. Σε αυτό το θέμα ουσιαστικό ρόλο παίζουν η οικογένεια, οι φίλοι κι οι δάσκαλοί του. Με τον καιρό, το παιδί μαθαίνει να κάνει τη σύνδεση ανάμεσα στον ήχο και στο νόημα των λέξεων. Για παράδειγμα, ο ήχος «ααα» είναι δυνατόν να αντιστοιχεί στη λέξη «ανοιχτός». Με τη συνεχή ενθάρρυνση των δασκάλων και των γονιών του, το παιδί σταδιακά περνά από την παραγωγή ήχων στην εκφορά ολόκληρων λέξεων και προτάσεων.

Φυσικά, θα ήταν μεγάλη παράλειψη αν δεν αναφερόμαστε στον ρόλο των λογοθεραπευτών. Με τη βοήθεια αυτών των ειδικών, τα παιδιά που χρησιμοποιούν ακουστικά βαρηκοΐας ή κοχλιακά εμφυτεύματα μαθαίνουν να ακούν και να μιλούν, γεγονός που διευκολύνει τη φοίτησή τους σε κανονικά σχολεία. Η λογοθεραπεία, συνήθως, συνεχίζεται και μετά την ολοκλήρωση της ενταξιακής διαδικασίας, προκειμένου να βελτιωθούν οι δεξιότητες ομιλίας τους και να αντιμετωπιστούν κι άλλες ανάγκες τους. Παρέχεται είτε στο πλαίσιο ατομικών συνεδριών – όταν το παιδί είναι πολύ μικρό – είτε σε ομαδικό επίπεδο. Και πραγματικά μπορεί να κάνει θαύματα.

Ολοένα και συχνότερα αποδεικνύονται τα οφέλη της ανάπτυξης προφορικού λόγου για τα άτομα με σοβαρά προβλήματα ακοής. Πιο συγκεκριμένα, η ανάπτυξη της δεξιότητας ομιλίας τούς δίνει τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες, χωρίς να δημιουργούν την αίσθηση στους γύρω τους ότι πάσχουν από κάποιο πρόβλημα. Έτσι, για παράδειγμα, τα παιδιά αυτά μαθαίνουν όχι μόνο να ακούν και να μιλούν, αλλά και να τραγουδούν, να παίζουν μουσικά όργανα, να θέτουν στόχους για τη ζωή τους και να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες με τους ακούοντες συνομηλίκους τους. Επικοινωνούν αποτελεσματικά με τον κόσμο των ακουόντων και εκφράζουν τις επιθυμίες τους. Παράλληλα, αποκτούν τη δυνατότητα να ζήσουν τη ζωή τους με βάση τις επιλογές που τα ίδια κάνουν. Όπως είναι ευνόητο, η χαρά που βιώνουν τα ίδια και το οικογενειακό περιβάλλον τους από αυτήν την κατάσταση δεν περιγράφεται με λόγια.

Τα παιδιά από τη φύση τους έχουν την ικανότητα να απορροφούν γνώσεις και εμπειρίες. Ειδικότερα, τα κωφά ή βαρήκοα παιδιά που έχουν αναπτύξει προφορικό λόγο:
1) μαθαίνουν ευκολότερα να διαβάζουν και να γράφουν˙
2) έχουν μεγαλύτερο αριθμό φίλων, ασχολιών και δραστηριοτήτων˙
3) επικοινωνούν καλύτερα με τους ακούοντες. Μπορούν, για παράδειγμα, να ζητήσουν οδηγίες ή να παραγγείλουν μια πίτσα, χωρίς τη βοήθεια κάποιου άλλου ατόμου˙
4) ζουν φυσιολογικά.

Τέλος, ας θυμηθούμε τα λόγια της αμερικανίδας ακτιβίστριας Helen Keller: «Όλα τα παιδιά, από τη στιγμή της γέννησής τους, έχουν δικαίωμα στον λόγο».

Πηγές πληροφοριών:
http://www.entcolumbia.org/ode.html
http://www.pediastaff.com/resources-using-oral-deaf-education-to-teach-d...
http://www.med.auth.gr/depts/aorl/temata/ci2.pdf

Διαμόρφωση και μετάφραση υλικού: Μαρία Ρίγλη, μεταφράστρια